Ən bahalı 10 tablo

Sənət tarixi boyunca yaradılmış əsərlər arasında elə tablolar var ki, onların dəyəri təkcə rəssamın ustalığı və ya tarixi əhəmiyyəti ilə deyil, eyni zamanda özlərinə məxsus hekayələri, sahib olduqları mədəni yük və bazarda nadir tapılmaları ilə müəyyən olunur. Hər bir tablo dövrün siyasi, sosial və mədəni mühitini, rəssamın şəxsi düşüncələrini və bədii axtarışlarını özündə əks etdirir. Bu səbəbdən də onların hər biri insan yaradıcılığının ən incə nümunələri kimi dəyərləndirilir. Nəticə etibarilə, bu cür əsərlər bəzi kolleksiyaçıların, incəsənət həvəskarlarının və muzeylərin diqqət mərkəzində olur, auksionlarda rekord qiymətlərə satılır və dünyanın müxtəlif guşələrində sənətsevərlər üçün ilham mənbəyinə çevrilirlər.

Aşağıda təqdim olunan siyahı dünyada satılmış ən bahalı 10 tabloya aiddir. Bu əsərlər hər biri öz dövrünün bədii ruhunu və rəssamının yaradıcılığını misilsiz şəkildə ortaya qoyaraq həm bədii dəyərləri, həm də bazar qiymətlərinə görə xüsusi maraq doğurur. Onların satılma tarixi və məbləği barədə məlumat sadəcə bir maliyyə göstəricisi olmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda bu əsərlərin bəşər mədəniyyətində necə möhtəşəm bir yer tutduğunu, sənətkarların dövrü aşan şöhrətini və yaratdıqları incəsənət irsinin canlı olduğunu təsdiqləyir.

Leonardo da Vinci – “Salvator Mundi”

Leonardo da Vinci-nin erkən XVI əsrdə çəkdiyi “Salvator Mundi” tablosu İsa Məsihin portreti kimi tanınır. Bu əsər Rönesans dövrünün əsas mövzularından olan dini motivləri incə bir realizm və dərin simvolika ilə birləşdirir. Tabloda İsa, bir əlində kristal kürə tutaraq dünyanın ilahi mənşəyini və xilasedici qüvvəsini təcəssüm etdirir. Digər əlində isə bərəkət verirmiş kimi işarə etməsi ilahi rəhmət və mərhəmət rəmzini vurğulayır. Leonardo anatomik biliyi, işıq-kölgə effektləri və incə fırça zərbələri ilə tablonun hər detalını ustalıqla işləyib. Uzun müddət müxtəlif şəxsi kolleksiyalarda gizli qaldıqdan sonra əsər bir sıra bərpa və tədqiqat proseslərindən keçərək yenidən sənət dünyasının diqqət mərkəzinə qayıdıb. Da Vinci-nin birbaşa əl işimi, yaxud şagirdlərinin də qatqısı varmı mövzusunda sənət tarixçiləri arasında mübahisələr olsa da, ümumi üslub və keyfiyyət əsasən dahi ustadın sənətkarlığını əks etdirir. “Salvator Mundi” 2017-ci ildə keçirilən auksionda 450.3 milyon dollara satılaraq dünyanın ən bahalı tablosu kimi tanınmağa başladı. Bu astronomik məbləğ Leonardo da Vinci-nin dünya incəsənətindəki unikal mövqeyini təsdiqləməklə yanaşı sənət bazarının kəskin rəqabətini də ortaya qoyur. Hazırda tablo daimi sərgilənməsə də, onun haqda davam edən mübahisələr, bərpa işləri və sənət dəyəri barəsindəki diskussiyalar “Salvator Mundi”nin bəşəriyyətin mədəni irsindəki mühüm yerini qoruyub saxladığını göstərir.

Willem de Kooning – “Interchange”

Willem de Kooning-in “Interchange” adlı əsəri abstrakt ekspressionizm cərəyanının ən parlaq nümunələrindən biri kimi tanınır. Rəssamın cəsarətli fırça zərbələri, xaotik görünən, lakin daxili ritmə sahib olan bir kompozisiya yaradır. Bu tabloda rəng blokları ard-arda gəlir, arxa fonda isə hərəkətli qrafika elementləri gözə çarpır. Abstrakt ekspressionistlərin məqsədi hiss və emosiyaları kətanda sərbəst şəkildə ifadə etmək idi və de Kooning bu tərzi son dərəcə qabarıq şəkildə təqdim edirdi. “Interchange” əsəri ilk baxışdan nəzarətsiz xaos kimi görünsə də, əslində rənglərin, formaların və xəttlərin mürəkkəb harmoniyasını əks etdirir. Bu harmoniya tamaşaçıda həm gərginlik, həm də enerjili bir həyəcan yaradır. 2015-ci ildə tablo 300 milyon dollara satılaraq o dövrə qədər satılmış ən bahalı tablolardan birinə çevrildi. Belə bir yüksək satış qiyməti, bir tərəfdən de Kooning-in yaradıcılığının nə qədər yüksək dəyərləndirildiyini göstərir, digər tərəfdən isə müasir incəsənət bazarındakı artan tələbatı vurğulayır. “Interchange” bugün də sənət tənqidçilərini, kolleksiyaçıları və sənətsevərləri bir araya gətirən unikal əsər hesab olunur. Tablonun abstrakt üslubu gələcək nəsil rəssamlara ilham mənbəyi olmaqda davam edir və de Kooning-in bəşəriyyətin estetik yaddaşına həkk olunmuş imzasını daha da gücləndirir.

Paul Cezanne – “The Card Players”

Paul Cezanne-ın “The Card Players” seriyası beş ayrı tablodan ibarət olsa da, hamısında eyni kəndli fiqurları kart oyununda təsvir olunur. Hər tabloda personajların sayı, geyimləri və oturuşu bir qədər fərqli olsa da, ümumi mövzu sadə kənd həyatını, gündəlik məşğuliyyətlərin sakit ritmini göstərir. Bu seriyanın əsas əhəmiyyəti post-impressionizmin yeni rəng və perspektiv axtarışlarını özündə əks etdirməsidir. Cezanne kompozisiyada qeyri-ənənəvi həndəsi yanaşmalardan istifadə edərək gələcək kubist cərəyanın formalaşmasına güclü zəmin yaratmışdır. Əsərlərdəki sakit atmosfer, eyni zamanda dərin konsentrasiya və qarşılıqlı əlaqə hissini aydın şəkildə nümayiş etdirir. Kətan üzərində rəng qatlarını çox təmkinli şəkildə yerləşdirən rəssam insan fiqurlarını və ətraf mühiti daha çox struktur və həcmlə ifadə etməyə çalışıb. 2011-ci ildə seriyadan bir tablo Qatar Krallığı tərəfindən 250 milyon dollara alındıqda bu, o vaxt üçün dünyada satılan ən bahalı sənət əsərlərindən biri kimi tarixə düşdü. Bu yüksək məbləğ Cezanne-ın yaradıcılığına, onun post-impressionizm dövrünə verdiyi töhfələrə olan qlobal marağı və rəğbəti göstərir. “The Card Players” tabloları həm sadə motivləri, həm də peşəkar kompozisiya həlləri ilə sənət tarixində dərin iz buraxmış, müxtəlif nəsillər üçün davamlı bir inspirasiya mənbəyinə çevrilmişdir. Həmin əsərlər bu gün də dünya muzeylərinin və incəsənət sərgilərinin parlaq inciləri hesab edilir.

Paul Gauguin – “Nafea Faa Ipoipo”

Paul Gauguin Avropa incəsənət mühitindən uzaqlaşıb Tahiti adalarına sığınmaqla yeni bədii üfüqlər kəşf etmək istəyirdi. “Nafea Faa Ipoipo” (“Mənimlə nə vaxt evlənəcəksən?”) əsəri rəssamın həmin tropik mühitdə qavradığı kültür və təbiət harmoniyasını vivid rənglərlə ifadə etdiyi ən məşhur tablolarından biridir. Burada qadın fiqurları və ekzotik landşaft dərin mənəvi və emosional kontekstdə təqdim olunur. Gauguin-in burada axtardığı sadəlik və təbiətə yaxınlıq, əsərin koloriti və kompozisiyasında özünü açıq-aydın büruzə verir. Canlı rənglər, geniş rəng ləkələri və qeyri-ənənəvi perspektiv Qərb incəsənətinə xas olan akademik qaydaların qəsdən pozulması demək idi. “Nafea Faa Ipoipo” Gauguin-in primitivizm və ekzotizm axtarışlarının bədii qarşılığı kimi də dəyərləndirilir. 2015-ci ildə əsərin təxminən 210 milyon dollara satılması bu tabloda əks olunan emosional dərinliyin və nadir estetik xüsusiyyətlərin sənət bazarında necə yüksək qiymətləndirildiyini göstərdi. Bu qiymət, həm də modernizmin təşəkkülündə Gauguin-in unudulmaz roluna sübut kimi qəbul olunur. Rəssamın Tahiti dövrü Qərbin böyük şəhər mühitindən uzaq bir eqzotika axtarışı olsa da, özü ilə bərabər incəsənət dünyasına yeni forma və motivlər qazandırdı. Tabloda görünən sadə, lakin eyni zamanda sirli ifadəli fiqurlar Gauguin-in uzun müddət davam edən bədii tədqiqatlarının nəticəsi olaraq sənət tarixində daima yaşayacaq.

Jackson Pollock – “Number 17A”

Jackson Pollock abstrakt ekspressionizmin ən aparıcı simalarından biri kimi “damcılama” (drip painting) texnikası ilə bütün incəsənət cameəsini heyrətləndirmişdir. “Number 17A” tablolar toplusu içində məxsusi bir mövqeyə sahibdir, çünki 1948-ci ildə çəkildiyi dövr Pollock-un yaratma metodunun zirvəsini əks etdirir. Onun damcılama texnikası təsadüfi kimi görünsə də, əslində koloristik balans və hərəkət ritmini yaxşıca düşünülmüş bir yanaşma ilə birləşdirir. Pollock fırçadan, çubuqlardan və bəzən kətan üzərində boya tökmək üçün fərqli alətlərdən istifadə edərək sırf bədii intuitivliklə sistemli bir nəticə əldə edirdi. Bu tabloda boyaların müxtəlif istiqamətlərə yayılması xaotik bir enerji atmosferi yaradır və tamaşaçını kətandakı hərəkətin canlılığına cəlb edir. Abstrakt ekspressionizm İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı Amerikanın yenidən formalaşan mədəniyyətində dərin iz buraxmış, Pollock isə bu cərəyanın əsas simvoluna çevrilmişdir. 2015-ci ildə “Number 17A” 200 milyon dollara satılaraq əsərin sənət bazarında da yüksək mövqeyini təsdiqlədi. Bu satış Pollock-un sənətinə qlobal səviyyədə böyük marağın olduğuna və onun təsirinin modern incəsənətdə yaşayaraq davam etdiyinə işarə idi. Abstrakt ekspressionizmin mürəkkəb ruhunu daşıyan “Number 17A” həm rəssamın fərdi üslubunun, həm də bütövlükdə ABŞ müasir sənətinin mühüm mərhələsini simvolizə edir. Pollock-un novatorluğu bu gün də rəssam və sənətşünasları onun texnikasını və əsərlərinin dərinliyini araşdırmağa sövq edir.

Mark Rothko – “No. 6 (Violet, Green and Red)”

Mark Rothko demək olar ki, həndəsi formasız rəng sahələrini yaratmaqla insan ruhunda dərin emosional reaksiya oyatmağa çalışırdı. “No. 6 (Violet, Green and Red)” əsərində də üç əsas rəngin geniş ləkələri, kətan üzərində sanki bir-birinə qarışan yumuşaq sərhədlər əmələ gətirir. Rəssam bu üsulla forma və rəngin müstəqil varlığını, tamaşaçı ilə əsər arasında müxtəlif duyğusal bağların yaranmasını hədəfləyir. Onun fikrincə sənət əsəri sadəcə baxmaq üçün deyil, həm də dərindən “hiss etmək” üçün yaradılmalıdır. Bu tabloda bənövşəyi, yaşıl və qırmızı rənglərin qarşılıqlı təsiri insan psixologiyasında fərqli təəssüratlar doğurur, çünki hər bir rəngin simvolik və emosional yükü var. Rothko əsərlərində hər hansı bir nağıldan, hadisədən və ya realist mövzudan uzaq durmaqla formanın və rəngin təmiz ifadə gücünü ön plana çəkirdi. O, abstrakt ekspressionizm cərəyanı çərçivəsində, lakin spesifik “color field painting” janrında özünəməxsus dəst-xətt formalaşdırmışdı. 2014-cü ildə “No. 6 (Violet, Green and Red)” 186 milyon dollara satıldıqdan sonra bu tablo Rothko-nun yaradıcılığının nə dərəcədə universal dəyər daşıdığını bir daha sübut etdi. Bu qədər yüksək qiymət həm onun özünəməxsus sənət texnikasına, həm də müasir sənət bazarındakı dərin rəqabətə işarə edir. Rothko tabloları muzeylərdə və şəxsi kolleksiyalarda saxlanıldıqca insanlar daha çox rənglərin sehrinə qapılır və sənətçinin ruhunu hiss etməyə çalışırlar.

Rembrandt – “Pendant Portraits of Maerten Soolmans and Oopjen Coppit”

Rembrandt XVII əsrin Barok incəsənətinin nəhəng ustadı, işıq-kölgə (chiaroscuro) oyunundakı mükəmməl bacarığı ilə seçilirdi. Maerten Soolmans və Oopjen Coppit-in cüt portretləri rəssamın portret janrındakı istedadını ən yüksək səviyyədə göstərir. Hər iki əsər varlı bir cütlüyün zərif geyimlərini, üz ifadələrini və duruşlarını incəliklə təsvir edərək tamaşaçının diqqətini dəqiq detallara cəlb edir. Rembrandt bu portretlərdəki insan fiqurlarına verdiyi psixoloji dərinlik və realizmlə onları adətən sadəcə bir təsvir olmadan yaşayan və hiss edən varlıq kimi önə çıxarır. Rəssamın özünəməxsus fırça zərbələri detalların canlılığını saxlayaraq fonla fiqurlar arasında zərif kontrast yaradır. Bu portretlərin 2015-ci ildə 180 milyon dollara satılması onların tarixi və bədii dəyərini modern incəsənət bazarında da təsdiqlədi. Belə bir satış, həm də o dövrün Holland cəmiyyətinin əxlaq, status və zövq məsələlərinin sənətə necə yansıdığını, o cümlədən Rembrandt-ın müstəsna ustalığını vurğulayır. Cüt portretlər müasir dövrdə də bədii tədqiqatların, sərgilərin və sənətsevərlərin diqqət mərkəzində qalmaqdadır. Əsərlərin eyni kolleksiyada saxlanılması qərarı onların tarixi vahidliyini qorumaq və orijinal konteksti itirmədən nümayiş etdirmək üçün mühüm addımdır. Bu portretlər Rembrandt-ın yaratdığı emosional gərginliyi və daxili düşüncəni kətan üzərinə daşımaq ustalığının heyrətamiz nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilir.

Pablo Picasso – “Les Femmes d’Alger”

Pablo Picasso modern incəsənətin bir çox sahəsində inqilabi yeniliklərə imza atmış, kubizm cərəyanının yaradıcısı kimi tanınır. “Les Femmes d’Alger” əsəri onun Şərq motivlərinə, xüsusilə də Əlcəzairli qadınların təsvirinə həsr edilmiş silsiləsinin ən məşhur nümunələrindəndir. Bu tabloda o klassik sənət kanonlarını pozaraq fiqurları çoxsaylı perspektivlərdən eyni anda göstərməyə cəhd edir. Rəssamın yeritdiyi intensiv rənglər qadınların sirli və eyni zamanda güclü xarakterlərini daha da vurğulayır. Picasso bu əsərlə həm Orta Şərq mədəniyyətinə valeh olduğunu, həm də ənənəvi sənət normalarını sındırmaq bacarığını nümayiş etdirir. Kubizm üslubuna xas olan bu çoxplanlı baxış şəkil məkanının bir növ “parçalanaraq” yenidən qurulması ilə ərsəyə gəlmişdir. 2015-ci ildə “Les Femmes d’Alger” 179.4 milyon dollara satılaraq müasir incəsənət bazarında növbəti bir rekord dəyər qeyd etmiş oldu. Bu satış Picasso-nun davamlı populyarlığını və dünya kolleksiyalarında onun əsərlərinə olan böyük tələbatı göstərir. Rəssamın bu tablo ilə göstərmək istədiyi azadlıq, rənglərin və formaların sərbəstliyi, modern sənət düşüncəsinə açılan önəmli addımlardan birinə çevrildi. “Les Femmes d’Alger” bu gün də Picasso-nun sənət eksperimentlərinin zirvəsini simvolizə edərək müasir mədəniyyətin vazkeçilməz incilərindən sayılır.

Gustav Klimt – “Adele Bloch-Bauer I”

Gustav Klimt Vyana Secession hərəkatının ən görkəmli nümayəndələrindən biri kimi simvolizmə meyilli “qızıl dövr” əsərləri ilə tanınırdı. “Adele Bloch-Bauer I” portreti bu mərhələnin şah əsərlərindən sayılır və 1907-ci ildə tamamlanmışdır. Klimt tabloya incə naxışlar, qızıl folqa və mozaikabənzər bəzək elementləri əlavə edərək rəng və dekorativliyi maksimal səviyyəyə çatdırır. Adele Bloch-Bauer Vyana cəmiyyətinin nüfuzlu şəxsiyyətlərindən biri olmuş və Klimt onun portretini çəkərkən qadının zərifliyini incə bədii simvolizmlə birləşdirməyə nail olmuşdur. Tablodakı zəngin qızılı fon və isti rəng çalarları tamaşaçını sanki lüks bir saray mühitinə aparır. Klimt insan fiqurunu ustalıqla bədii naxışlarla harmoniya halında təqdim edərək irreal bir estetika yaratmağı bacarır. Bu sənət nümunəsi Vyana modernizminin gücünü və orijinal yanaşmasını göstərməklə yanaşı, həm də o illərin mədəni-fəlsəfi ruhunu əks etdirir. 2006-cı ildə “Adele Bloch-Bauer I” 135 milyon dollara satılaraq dünya mətbuatında geniş əks-səda doğurdu. Bu astronomik rəqəm Klimt-in “qızıl dövr” əsərlərinin unikal gözəlliyini və nadirliyini təsdiqləyən əsas göstəricilərdən sayılır. Rəssamın bu portreti həm tarixi ədalətin, həm də incəsənət aləminin qiymətli mirasını özündə birləşdirməyə davam edir və Klimt-in yaradıcılıq dəyərini dünya səviyyəsində tanıdır.

Edvard Munch – “The Scream”

Bu əsərlər sənət tarixinin ən qiymətli və əhəmiyyətli parçalarından bəziləridir və onların qiyməti yalnız maddi olaraq deyil, həm də mədəni və tarixi baxımdan hesablanır. Hər biri öz dövrünün və yaradıcısının ruhunu əks etdirir və sənətsevərlər üçün daimi bir ilham mənbəyi olaraq qalır.